Brytyjski kanclerz skarbu John Healey podniósł w swoim pierwszym budżecie podatek od automatów do gier z 20 do 25 proc. Reporterski test w Peterborough pokazuje, dlaczego te maszyny stały się celem rządu: pięć banknotów po 20 funtów zniknęło w automacie w ok. pięć minut.

Sto funtów w kilka minut

Najpopularniejsze w Wielkiej Brytanii są automaty kategorii B3. Pozwalają stawiać do 2 funtów co 2,5 sekundy, a maksymalna wygrana to 500 funtów. Niska stawka za pojedynczą grę wygląda niewinnie, ale przy takim tempie straty rosną błyskawicznie. W teście całe 100 funtów przepadło w niecałe pięć minut, a jedyną pamiątką był darmowy batonik KitKat, jeden z drobnych gestów, którymi obsługa zachęca do pozostania dłużej.

Skala jest duża: w ubiegłym roku gracze w Wielkiej Brytanii przegrali na automatach 2,7 mld funtów. Przeciętny automat zarabia około 40 tys. funtów rocznie, czyli więcej niż wynosi mediana zarobków brytyjskiego pracownika. Najwięcej takich maszyn mieści się w salonach gier zwanych AGC, nazywanych też „farmami automatów”. Największymi operatorami są Admiral i Merkur, należące do miliarderów z Austrii i Niemiec.

Jak salony zatrzymują graczy

Krytycy wskazują na praktyki, które mają przedłużać grę. Większość lokali działa całą dobę. Wcześniej ujawniono, że pracownicy dostawali premie powiązane ze stratami klientów, co osłabiało ich motywację do reagowania na objawy uzależnienia. Do tego dochodzą:

• nowe, „super” automaty z wygodnym fotelem i 65-calowym ekranem,
• darmowe napoje i przekąski oraz losowania nagród i „darmowe spiny”,
• możliwość wypłaty gotówki z konta bez wychodzenia z lokalu,
• granie na kilku maszynach naraz; Admiral wprowadził limit dwóch automatów.

Wiele salonów działa na podstawie licencji bingo, która może łagodniej wyglądać w oczach lokalnych komisji planistycznych. W praktyce stoi tam zwykle jeden maszyna do bingo, z której prawie nikt nie korzysta. Salony koncentrują się w uboższych dzielnicach, a w części ulic niemal każdy lokal to bukmacher lub AGC. W 2025 r. firma Merkur dostała 100 tys. funtów kary po tym, jak pozwoliła ciężko choremu na raka starszej klientce przegrać duże kwoty w dwóch sesjach trwających łącznie 16 godzin.

Co zmieni podatek

Automaty mają z góry ustalony zwrot dla gracza, więc przy regularnej grze przegrana jest po prostu kwestią czasu. Dla firm to przewidywalne źródło dochodu, a dla państwa wygodny cel podatkowy. Rząd szacuje, że wyższa stawka da prawie 150 mln funtów rocznie. Bukmacherzy ostrzegają przed zamykaniem punktów, a Entain, właściciel Ladbrokes, spodziewa się kosztu rzędu 25 mln funtów. Mimo to akcje trzech notowanych operatorów po ogłoszeniu budżetu mocno wzrosły, bo inwestorzy obawiali się stawki 40 proc.

AGC i sklepy z e-papierosami zostały dodatkowo wyłączone z ulgi w podatku od nieruchomości komercyjnych, co ma kosztować je łącznie 10 mln funtów. Przy niskich kosztach i całodobowych godzinach otwarcia salony mogą jednak dobrze sobie poradzić. Branżowa organizacja Bacta przekonuje, że jej członkowie prowadzą lokale „wśród najbezpieczniejszych miejsc do gry”, z doświadczoną obsługą i narzędziami samowykluczenia.

Co to znaczy dla polskiego czytelnika

Decyzja dotyczy wyłącznie Wielkiej Brytanii i nie zmienia polskich przepisów. U nas hazard jest regulowany inaczej: automaty do gier można prowadzić w kasynach, a nie w sieciach salonów na głównych ulicach, i działają one w systemie licencji państwowych. Brytyjski model, w którym lokale z automatami są częścią krajobrazu handlowego, jest więc dla Polski raczej przestrogą niż odpowiednikiem.

Historia pokazuje też, że problem uzależnienia od hazardu dotyczy rozwiązań łatwo dostępnych i szybkich, także tych online. Jeśli ktoś w Polsce zauważa u siebie lub bliskiej osoby problem z grami, warto skorzystać z poradni leczenia uzależnień lub telefonicznej pomocy dla osób z problemem hazardowym.

Źródło: The Guardian – „How £100 vanishes in minutes: inside the ‘slot farms’ targeted in the budget”